Klettersteigen

Klettersteigen is booming. Dat is in de zomermaanden overal in de Alpen en in de Dolomiten zichtbaar. Het grootste probleem is dat er steeds meer "klimmers" aan tochten beginnen, die eigenlijk boven hun macht liggen met als gevolg, dat ze onderweg geblokkeerd raken. Ze durven/kunnen niet meer voor- of achteruit. Er komen ook steeds meer onervaren mensen in klettersteigs terecht. Een verklaring hiervoor kan de trend in de huidige maatschappij zijn naar steeds een andere adrenalinekick. Liftmaatschappijen en bergsport-dorpen spelen hier op in door spectaculairdere en moeilijkere zgn. sport-klettersteigs te bouwen. Ze willen/moeten zich immers onderscheiden! Alleen al in Oostenrijk zijn in de laatste jaren ruim 100 nieuwe klettersteigs gebouwd. Veel, heel veel mensen die in een klettersteig in problemen komen, zijn zonder  goede begeleiding onderweg. Gelukkig komt een val met ernstige verwondingen zelden voor en dodelijke ongevallen zijn helemaal zeldzaam. Echter, in 2012 zijn er twee dodelijke ongelukken gebeurd. Vooral het tweede ongeluk zorgde voor reacties.

afbeelding 1

 

Op 5 augustus klom een jonge man in de buurt van de Walchsee in Tirol met een gehuurde uitrusting. Hij had de klettersteigset (Y-vorm) correct met beide karabiners aan de kabel bevestigd. Bij een val in een steile passage scheurden beide strengen van de klettersteigset. De jonge man overleefde de val niet. Het OM in Innsbruck gelastte een onderzoek en parallel daaraan werd een onderzoek gestart door Edelrid (fabrikant van de ongeluks-set). Omdat het vaak lang duurt voor de resultaten van een officieel onderzoek publiek worden gemaakt, besloot de veiligheidsafdeling van de DAV (Duitse Alpen Verein) zelf ook tot een onderzoek. De ongeluksset had twee strengen van elastisch materiaal (vergelijkbaar aan afbeelding 1). In een proefopstelling wordt met een vergelijkbare set als die van het ongeluk het in- en uittrekken van de strangen nagedaan, op dezelfde wijze als dat in de praktijk gebeurt bij het inhangen en losmaken van de karabiners. Zowel Edelrid als de DAV kwamen tot de conclusie dat dit  in- en uittrekken van de elastische strangen tot een grote verzwakking in de breuksterkte voert. Hoe snel dat gaat, hangt van de mate van gebruik af. Bij een huurset kan dit al na n seizoen optreden!

afbeelding 3

De oorzaak van de snelle verzwakking is een constructiefout. Als de elastische en de dragende vezels met elkaar verweven zijn (afbeelding 4), slijten de dragende vezels door het continu heen en weer schuiven van de verschillende vezels over elkaar. Reeds op 16 augustus roept Edelrid alle sets met deze constructie terug. Op 20 augustus informeert Edelrid alle overige fabrikanten van sets met deze zelfde constructie. Alleen AustriAlpin reageert op 21 augustus met een terugroep actie. Daarop besluiten de Alpenverenigingen van Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Sdtirol dat er direkt gerageerd moet worden om de veiligheid van klimmers te bevorderen. Zij ontwikkelen samen met de TV een test waarbij de strengen van de klettersteigset (afbeelding 3) 50.000 keer in- en uit worden getrokken. Dan blijkt dat daarna voor het scheuren van de strengen minder kracht nodig is dan om de klettersteigrem in werking te laten komen!!

afbeelding 4

Daarop worden alle fabrikanten opgeroepen hun overeenkomstige sets ook op deze wijze te testen en uiterlijk 27 augustus met een verklaring over de veiligheid van hun produkt te komen. Vanaf 30 augustus zijn de stellingnames van de diverse fabrikanten op de websites van de Alpenverenigingen zichtbaar.

Onderstaand de resultaten (stand december 2012):

afbeelding 6

Het blijkt dat niet alle klettersteigsets met elastische strengen deze constructiefout hebben. Het probleem treedt alleen op als polyamide verwerkt is; als polyester is gebruikt, blijft de set goed. Omdat voor een leek aan de buitenkant geen verschil zichtbaar is, is het raadzaam je eigen set zorgvuldig in de tabel na te zoeken of bij de fabrikant na te vragen. Elastische strengen met een andere constructie (de dragende vezels als een holle band met daarin de elastische vezels: afbeelding 6) zijn wel veilig, evenals alle klettersteigsets met starre strengen (afbeelding 7).

afbeelding 7

Opmerkelijk is de wijze waarop de verschillende fabrikanten met deze problematiek zijn omgegaan. Slechts Edelrid en AustriAlpin reageren direct in het belang van hun klanten. Anderen volgden pas na verloop van tijd (Climbing Technology, Edelweiss, Ocn, Singing Rock, Stubai en Wild Country). Opmerkelijk is de houding van het Zwitserse Mammut (n van de grootste merken). Mammut geeft aan dat haar sets goed zijn, maar wijst op de gebruiksaanwijzing: bij dagelijks gebruik garanderen ze "minder daan n jaar"; bij wekelijks gebruik garnderen ze "tot n jaar"; een Mammut set, die een paar keer per maand wordt gebruikt, garanderen ze "tot 3 jaar" enz. tot "maximaal 10 jaar" voor een nooit gebruikte set.

vrij vertaald n.a.v. een artikel in BERGUNDSTEIGEN - nr.3 - 2012

Zeitschrift fr Risikomanagement im Bergsport

 

Er bestaat ook een site waarop terugroepen worden bijgehouden:

www.produktrueckrufe.de 

 

kijk in de rubriek "Sport- & Hobbyartikel"

 

of kijk b.v. op de site van de N.K.B.V.